Οι ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά είναι από τις πιο φορτισμένες στιγμές μιας θεραπείας εξωσωματικής. Κάθε μικρή ενόχληση, κάθε αλλαγή του σώματος, ακόμη και η απουσία οποιουδήποτε συμπτώματος, μπορούν να γίνουν αφορμή για έντονο άγχος. Στο άρθρο αυτό εξηγούμε ποια συμπτώματα μετά την εμβρυομεταφορά είναι αναμενόμενα, πότε γίνεται αξιόπιστα το τεστ εγκυμοσύνης και τι μπορείτε να κάνετε για να περάσετε αυτό το διάστημα όσο πιο ήρεμα γίνεται.
Τι Συμβαίνει στο Σώμα Μετά την Εμβρυομεταφορά
Αμέσως μετά την εμβρυομεταφορά, το έμβρυο «αιωρείται» μέσα στη μήτρα για 1 έως 3 ημέρες πριν προσπαθήσει να εμφυτευθεί στο ενδομήτριο. Η εμφύτευση συνήθως ολοκληρώνεται μέσα στις πρώτες 7 έως 10 ημέρες. Όλη αυτή τη διαδικασία την υποστηρίζει ορμονικά η προγεστερόνη, η οποία χορηγείται για να προετοιμάσει τη μήτρα και να βοηθήσει το έμβρυο να «πιάσει».
Αυτή η περίοδος αναφέρεται συχνά ως «οι 14 ημέρες της αναμονής», αφού το αξιόπιστο τεστ εγκυμοσύνης γίνεται περίπου δύο εβδομάδες μετά τη μεταφορά. Είναι μια περίοδος όπου το σώμα δέχεται πολλές ορμονικές επιδράσεις. Άλλωστε, πολλά από τα συμπτώματα οφείλονται όχι στην εγκυμοσύνη αυτή καθαυτή, αλλά στις φαρμακευτικές αγωγές.
Συχνά και Φυσιολογικά Συμπτώματα
Τα παρακάτω συμπτώματα είναι ιδιαίτερα συνηθισμένα και δεν προδικάζουν θετική ή αρνητική έκβαση:
- Ήπιες κραμπες στο κατώτερο τμήμα της κοιλιάς, παρόμοιες με προεμμηνορρυσιακές.
- Φούσκωμα και αίσθημα βάρους στην κοιλιά, συνέπεια κυρίως της ορμονικής διέγερσης.
- Ευαισθησία ή πρήξιμο στο στήθος.
- Ελαφρά κηλίδωση (spotting) ή μικρή ροζ διαφυγή, που μπορεί να σχετίζεται με την εμφύτευση.
- Κούραση, υπνηλία και ευαισθησία στη διάθεση.
- Πιο συχνή ούρηση ή μικρές αλλαγές στην όρεξη.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε: η ένταση των συμπτωμάτων δεν συνδέεται με την επιτυχία της θεραπείας. Άλλες γυναίκες νιώθουν πολλά, άλλες σχεδόν τίποτα, και τα δύο σενάρια μπορεί να καταλήξουν σε εγκυμοσύνη.
Σημάδια που Χρειάζονται Άμεση Επικοινωνία με τον Γιατρό
Παρότι τα περισσότερα συμπτώματα είναι αναμενόμενα, υπάρχουν περιπτώσεις όπου είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας χωρίς αναβολή:
- Έντονος, επιδεινούμενος πόνος στην κοιλιά.
- Έντονη ή φωτεινή κόκκινη αιμορραγία, παρόμοια με περίοδο.
- Υψηλός πυρετός ή ρίγη.
- Σοβαρό φούσκωμα, δύσπνοια ή σημαντική και απότομη αύξηση βάρους: σημάδια πιθανού συνδρόμου υπερδιέγερσης ωοθηκών.
- Έντονη ζάλη ή λιποθυμικά επεισόδια.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η έγκαιρη επικοινωνία είναι κρίσιμη, όχι μόνο για ασφάλεια, αλλά και γιατί πολλά από αυτά αντιμετωπίζονται απλά όταν εντοπιστούν νωρίς.
Πότε Γίνεται το Τεστ Εγκυμοσύνης
Η εξέταση αναφοράς είναι η μέτρηση της β-χοριακής γοναδοτροπίνης (β-hCG) στο αίμα, η οποία γίνεται περίπου 10 έως 14 ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας.
Αποφύγετε να κάνετε τεστ ούρων νωρίτερα. Είναι μεγάλος ο πειρασμός, αλλά τα αποτελέσματα μπορεί να είναι παραπλανητικά, είτε λόγω υπολειμμάτων ορμονών από τα φάρμακα είτε λόγω χαμηλών επιπέδων που δεν ανιχνεύονται ακόμη. Η αναμονή των 14 ημερών δίνει τη μόνη αξιόπιστη απάντηση.
Πρακτικές Συμβουλές για τις 14 Ημέρες Αναμονής
Τι Βοηθάει
- Συνεχίστε τις δραστηριότητες της καθημερινότητάς σας με ηπιότητα. Η απόλυτη ακινησία δεν αυξάνει τις πιθανότητες.
- Ισορροπημένη διατροφή, καλή ενυδάτωση και αρκετός ύπνος.
- Ήπιο περπάτημα και αποφυγή έντονης άσκησης.
- Λάβετε την προγεστερόνη και κάθε άλλη συνταγογραφημένη αγωγή ακριβώς όπως σας έχει υποδειχθεί.
- Δραστηριότητες που σας ηρεμούν: ένα βιβλίο, μια ταινία, χαλαρωτικός περίπατος, μια συζήτηση με αγαπημένα πρόσωπα.
Τι Καλό είναι να Αποφύγετε
- Έντονη σωματική άσκηση, άρση βαρών και κολύμβηση σε δημόσιες πισίνες.
- Σάουνα, χαμάμ και πολύ ζεστό μπάνιο.
- Κάπνισμα και αλκοόλ.
- Πρόωρα τεστ εγκυμοσύνης που τροφοδοτούν άγχος χωρίς να δίνουν αξιόπιστη απάντηση.
Η Ψυχολογική Διάσταση
Οι 14 ημέρες της αναμονής είναι σχεδόν πάντα δύσκολες ψυχολογικά. Είναι απολύτως φυσιολογικό να νιώθετε ευερεθιστότητα, άγχος, ενίοτε και μοναξιά. Μιλήστε με τον/τη σύντροφό σας, στηριχτείτε σε αγαπημένα πρόσωπα και, αν χρειαστεί, σε κάποιον ψυχολόγο εξειδικευμένο σε θέματα γονιμότητας. Η ομάδα που σας παρακολουθεί είναι εκεί για όποια ερώτηση προκύψει. Δεν χρειάζεται να τις «μαζεύετε» μέχρι το επόμενο ραντεβού.
Αναλυτικά για τις οδηγίες μετά την εμβρυομεταφορά και το τι απαγορεύεται, δείτε τον οδηγό για την εμβρυομεταφορά.
Συμπτώματα ημέρα προς ημέρα μετά την εμβρυομεταφορά
Κάθε γυναίκα βιώνει διαφορετικά τις ημέρες της αναμονής. Υπάρχει όμως ένα γενικό μοτίβο, που βοηθά να καταλάβετε τι συμβαίνει και να μην ερμηνεύετε κάθε τσίμπημα ως σημάδι. Το παρακάτω χρονολόγιο αφορά μεταφορά βλαστοκύστης, δηλαδή εμβρύου 5ης ημέρας. Σε έμβρυο 3ης ημέρας όλα μετατοπίζονται περίπου δύο ημέρες αργότερα.
Ημέρες 1 έως 3
Η βλαστοκύστη απελευθερώνεται από το περίβλημά της και αρχίζει να προσκολλάται στο ενδομήτριο. Οι ήπιες κράμπες και το φούσκωμα αυτών των ημερών οφείλονται κυρίως στην ωοληψία, στον καθετήρα της μεταφοράς και στην προγεστερόνη. Δεν δείχνουν ακόμη αν η εμφύτευση προχωρά.
Ημέρες 4 έως 7
Η εμφύτευση ολοκληρώνεται και ο τροφοβλάστης αρχίζει να παράγει τις πρώτες μικρές ποσότητες β-hCG. Σε αυτό το διάστημα μερικές γυναίκες παρατηρούν ελαφριά ροζ ή καφέ κηλίδωση. Άλλες δεν παρατηρούν απολύτως τίποτα. Και τα δύο είναι φυσιολογικά.
Ημέρες 8 έως 14
Τα επίπεδα της ορμόνης ανεβαίνουν, αλλά παραμένουν χαμηλά. Η ευαισθησία στο στήθος, η κούραση και οι αλλαγές στη διάθεση είναι συχνές, όμως η προγεστερόνη προκαλεί ακριβώς τα ίδια. Για αυτό, ούτε η εμφάνιση ούτε η απουσία συμπτωμάτων σε αυτή τη φάση προβλέπει το αποτέλεσμα. Τα τυπικά συμπτώματα εγκυμοσύνης, όπως η ναυτία, εμφανίζονται συνήθως αργότερα, γύρω στην 5η με 6η εβδομάδα κύησης.
Προγεστερόνη ή εγκυμοσύνη; Γιατί τα συμπτώματα μοιάζουν τόσο πολύ
Η προγεστερόνη είναι η ορμόνη που προετοιμάζει και στηρίζει το ενδομήτριο. Στην εξωσωματική χορηγείται σε δόσεις που συχνά ξεπερνούν τα φυσικά επίπεδα. Το σώμα σας αντιδρά λοιπόν σαν να είναι ήδη έγκυο, ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει στη μήτρα.
Ανάλογα με τη μορφή που χρησιμοποιείτε, μπορεί να παρατηρήσετε:
- Κολπικά υπόθετα ή γέλη: λευκωπή ή κιτρινωπή, κοκκώδη έκκριση, ήπιο κνησμό ή ερεθισμό. Δεν πρόκειται για λοίμωξη, εκτός αν υπάρχει έντονη δυσοσμία ή κάψιμο.
- Ενέσεις: πόνο, σκληρία ή κοκκίνισμα στο σημείο της ένεσης. Η εναλλαγή σημείων και ένα ελαφρύ μασάζ βοηθούν.
- Γενικά συμπτώματα: φούσκωμα, δυσκοιλιότητα, ευαισθησία στο στήθος, υπνηλία, ευερεθιστότητα.
Ένας κανόνας δεν αλλάζει ποτέ: μη σταματήσετε ή μειώσετε την προγεστερόνη μόνες σας, ακόμη και αν εμφανιστεί αιμορραγία ή αν ένα τεστ ούρων βγει αρνητικό. Η διακοπή γίνεται μόνο με οδηγία του γιατρού.
Αιμορραγία στην περίοδο αναμονής: πώς να την αξιολογήσετε
Το αίμα είναι ίσως το σύμπτωμα που τρομάζει περισσότερο. Δεν σημαίνει όμως πάντα αποτυχία. Οι συνηθέστερες αιτίες είναι:
- Ερεθισμός του τραχήλου: από τον καθετήρα της μεταφοράς, από κολπικό υπερηχογράφημα ή από τα κολπικά σκευάσματα. Συνήθως πρόκειται για λίγες σταγόνες τις πρώτες 1 έως 3 ημέρες.
- Αιμορραγία εμφύτευσης: ελάχιστη, ροζ ή καφέ, χωρίς θρόμβους, που κρατά από λίγες ώρες έως μία με δύο ημέρες.
- Πτώση των ορμονών: αιμορραγία σαν περίοδος, συχνά με πόνο. Μπορεί να σημαίνει ότι η εμφύτευση δεν ευοδώθηκε, αλλά υπάρχουν γυναίκες που αιμορράγησαν και τελικά είχαν θετικό αποτέλεσμα.
Σε κάθε περίπτωση συνεχίζετε τη φαρμακευτική αγωγή, σημειώνετε ποσότητα, χρώμα και διάρκεια, και ενημερώνετε την ομάδα σας. Το β-hCG αίματος θα δώσει την απάντηση.
Συμπτώματα σε φρέσκια και σε κατεψυγμένη εμβρυομεταφορά
Η εμπειρία της αναμονής διαφέρει ανάλογα με το είδος του κύκλου.
Φρέσκος κύκλος
Η μεταφορά γίνεται λίγες ημέρες μετά την ωοληψία. Οι ωοθήκες είναι ακόμη μεγάλες, οπότε το φούσκωμα και η αίσθηση βάρους στην κοιλιά είναι πιο έντονα. Αν προκύψει εγκυμοσύνη, η hCG που παράγει το έμβρυο μπορεί να επιδεινώσει μια ήπια υπερδιέγερση γύρω στη δεύτερη εβδομάδα. Αυξανόμενο φούσκωμα, γρήγορη αύξηση βάρους και λιγότερα ούρα χρειάζονται άμεση επικοινωνία.
Κατεψυγμένος κύκλος
Δεν έχει προηγηθεί πρόσφατη ωοληψία, οπότε οι ωοθήκες έχουν κανονικό μέγεθος. Τα συμπτώματα προέρχονται κυρίως από τα οιστρογόνα και την προγεστερόνη: ευαισθησία στο στήθος, πονοκέφαλος, μεταβολές διάθεσης. Σε κύκλο με φυσική ωορρηξία τα συμπτώματα είναι συχνά ακόμη πιο ήπια.
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα του β-hCG και τι ακολουθεί
Η αιματολογική εξέταση δίνει έναν αριθμό, όχι ένα απλό ναι ή όχι. Η ερμηνεία του γίνεται πάντα από τον γιατρό σας.
- Σαφώς θετικό: η εξέταση επαναλαμβάνεται σε 48 ώρες. Σε μια φυσιολογική πρώιμη κύηση η τιμή αυξάνεται σημαντικά, συχνά σχεδόν διπλασιάζεται. Ακολουθεί υπερηχογράφημα περίπου 2 με 3 εβδομάδες αργότερα, για να επιβεβαιωθεί σάκος μέσα στη μήτρα και καρδιακή λειτουργία.
- Χαμηλά θετικό: χρειάζεται επανάληψη και στενή παρακολούθηση. Μπορεί να πρόκειται για καθυστερημένη εμφύτευση, για βιοχημική κύηση ή, σπανιότερα, για εξωμήτριο κύηση. Πόνος στο ένα πλάι ή στον ώμο και ζάλη απαιτούν άμεση εκτίμηση.
- Αρνητικό: ο γιατρός θα σας πει πότε να διακόψετε τα φάρμακα. Η περίοδος έρχεται συνήθως λίγες ημέρες μετά. Κλείστε ραντεβού επανεκτίμησης για να συζητήσετε τι έδειξε ο κύκλος και ποιο είναι το επόμενο βήμα.
Ο πρώτος υπέρηχος της κύησης ανήκει πλέον στους μαιευτικούς υπερήχους και σηματοδοτεί το τέλος της αναμονής και την αρχή της παρακολούθησης της εγκυμοσύνης.
Μύθοι για τις 14 ημέρες αναμονής
- «Ο ανανάς βοηθά την εμφύτευση.» Δεν υπάρχει καμία επιστημονική απόδειξη. Μια ισορροπημένη διατροφή αρκεί.
- «Οι κράμπες σημαίνουν ότι έρχεται περίοδος.» Όχι απαραίτητα. Κράμπες εμφανίζονται και σε κύκλους που καταλήγουν σε εγκυμοσύνη.
- «Ο βήχας ή το φτάρνισμα μπορούν να βγάλουν το έμβρυο.» Όχι. Το έμβρυο βρίσκεται μέσα στην κοιλότητα της μήτρας, που είναι κλειστός χώρος.
- «Η ούρηση ή η αφόδευση μετακινεί το έμβρυο.» Όχι. Μπορείτε να πηγαίνετε κανονικά στην τουαλέτα αμέσως μετά τη μεταφορά.
- «Τα ζεστά ποδαράκια και οι κάλτσες βοηθούν.» Είναι λαϊκή παράδοση χωρίς ιατρική βάση. Αν σας κάνουν να νιώθετε άνετα, δεν βλάπτουν.
Πώς να ανακουφίσετε με ασφάλεια τα ήπια συμπτώματα
Τα περισσότερα ενοχλήματα της αναμονής δεν χρειάζονται θεραπεία. Όταν όμως σας κουράζουν, υπάρχουν απλές και ασφαλείς λύσεις. Ρωτήστε πάντα πριν πάρετε οποιοδήποτε νέο φάρμακο, ακόμη και αν είναι μη συνταγογραφούμενο.
- Πονοκέφαλος ή ήπιος πόνος: η παρακεταμόλη θεωρείται η ασφαλέστερη επιλογή. Αποφύγετε τα αντιφλεγμονώδη, όπως η ιβουπροφαίνη, και την ασπιρίνη, εκτός αν σας τα έχει συστήσει ο γιατρός σας.
- Δυσκοιλιότητα: είναι πολύ συχνή με την προγεστερόνη. Πίνετε άφθονο νερό, τρώτε φρούτα, λαχανικά και όσπρια και περπατάτε καθημερινά. Αν δεν αρκούν, ζητήστε ένα ήπιο υπακτικό κατάλληλο για πιθανή εγκυμοσύνη.
- Φούσκωμα: μικρά και συχνά γεύματα, λιγότερα αναψυκτικά με ανθρακικό και φαρδιά ρούχα βοηθούν αισθητά.
- Αϋπνία: σταθερή ώρα ύπνου, λιγότερη οθόνη το βράδυ και ήπιες τεχνικές αναπνοής. Μην ξεκινήσετε υπνωτικά ή φυτικά σκευάσματα χωρίς ιατρική έγκριση.
Ένα απλό ημερολόγιο συμπτωμάτων
Σημειώνετε κάθε ημέρα τις ώρες των φαρμάκων, τυχόν αιμορραγία, το βάρος σας το πρωί αν είχατε φρέσκια μεταφορά, και ό,τι σας ανησυχεί. Όταν τηλεφωνήσετε στην ομάδα, θα έχετε συγκεκριμένα στοιχεία αντί για αόριστες εντυπώσεις. Μην το μετατρέψετε όμως σε καταγραφή κάθε μικρής αίσθησης. Ο σκοπός του είναι να σας ηρεμεί, όχι να τροφοδοτεί την ανησυχία.
Τι να κρατήσετε από τις ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά
Τα συμπτώματα μετά την εμβρυομεταφορά είναι σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενα και δεν αποτελούν αξιόπιστο προγνωστικό. Η μόνη ασφαλής απάντηση έρχεται με το β-hCG στις 10 έως 14 ημέρες. Μέχρι τότε, η ηρεμία, η εμπιστοσύνη στην ιατρική ομάδα και η τήρηση των οδηγιών είναι ό,τι καλύτερο μπορείτε να προσφέρετε στον εαυτό σας.
Για ολοκληρωμένη ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία, διαβάστε τον οδηγό για την εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF).
Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποια συμπτώματα είναι φυσιολογικά μετά την εμβρυομεταφορά;
Ήπιες κράμπες, φούσκωμα, ευαισθησία στο στήθος, κόπωση και μικρή κηλίδωση είναι συνηθισμένα. Οφείλονται κυρίως στην προγεστερόνη που λαμβάνετε και στην προηγηθείσα ωοληψία, όχι απαραίτητα στην εμφύτευση.
Αν δεν έχω κανένα σύμπτωμα, σημαίνει ότι απέτυχε;
Όχι. Πολλές γυναίκες με θετικό αποτέλεσμα δεν ένιωσαν τίποτα στις ημέρες της αναμονής. Η παρουσία ή η απουσία συμπτωμάτων δεν προβλέπει την έκβαση.
Πότε συμβαίνει η εμφύτευση;
Συνήθως 1 έως 5 ημέρες μετά τη μεταφορά βλαστοκύστης και λίγο αργότερα σε έμβρυα τρίτης ημέρας. Μια ελαφριά ροζ ή καφέ κηλίδα εκείνες τις ημέρες μπορεί να είναι αιμορραγία εμφύτευσης.
Πότε κάνω το τεστ εγκυμοσύνης;
Με εξέταση αίματος για β-hCG, περίπου 10 έως 14 ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά, την ημέρα που θα σας ορίσει ο γιατρός. Τα πρόωρα τεστ ούρων συχνά δίνουν παραπλανητικό αποτέλεσμα.
Πότε πρέπει να επικοινωνήσω αμέσως με τον γιατρό;
Αν έχετε έντονο πόνο στην κοιλιά, μεγάλη διάταση, δύσπνοια, απότομη αύξηση βάρους, λιγοστά ούρα, έντονη αιμορραγία ή πυρετό. Μπορεί να πρόκειται για σύνδρομο υπερδιέγερσης ωοθηκών ή άλλη επιπλοκή.
Είναι φυσιολογική η έκκριση από τα κολπικά υπόθετα προγεστερόνης;
Ναι. Η λευκωπή ή κιτρινωπή, κοκκώδης έκκριση είναι συνηθισμένη και οφείλεται στο υπόλειμμα του σκευάσματος. Επικοινωνήστε με τον γιατρό μόνο αν συνοδεύεται από έντονο κνησμό, κάψιμο ή δυσάρεστη οσμή.
Η αιμορραγία μετά την εμβρυομεταφορά σημαίνει αποτυχία;
Όχι απαραίτητα. Λίγη κηλίδωση μπορεί να οφείλεται σε ερεθισμό του τραχήλου ή στην εμφύτευση. Συνεχίστε κανονικά τα φάρμακα, ενημερώστε την ομάδα σας και περιμένετε το αποτέλεσμα του β-hCG.
Μπορώ να ταξιδέψω στις ημέρες αναμονής;
Ένα σύντομο ταξίδι με αυτοκίνητο ή αεροπλάνο δεν επηρεάζει την εμφύτευση. Έχετε μαζί τα φάρμακά σας, κινηθείτε ανά διαστήματα στα μεγάλα ταξίδια και βεβαιωθείτε ότι έχετε πρόσβαση σε ιατρική βοήθεια αν τη χρειαστείτε.
Τι είναι η βιοχημική κύηση;
Είναι μια πολύ πρώιμη εγκυμοσύνη που ανιχνεύεται με θετικό β-hCG, αλλά σταματά να εξελίσσεται πριν φανεί σάκος στον υπέρηχο. Είναι συχνή και στη φυσική σύλληψη. Δείχνει ότι υπήρξε εμφύτευση και δεν μειώνει τις πιθανότητες σε επόμενη προσπάθεια.
Επιτρέπεται η σεξουαλική επαφή στις ημέρες αναμονής;
Οι συστάσεις διαφέρουν από κέντρο σε κέντρο. Πολλές ομάδες προτείνουν αποχή μέχρι το τεστ εγκυμοσύνης, κυρίως για να αποφευχθούν ο ερεθισμός του τραχήλου και οι έντονες συσπάσεις της μήτρας, χωρίς όμως ισχυρές αποδείξεις ότι η επαφή βλάπτει την εμφύτευση. Ακολουθήστε τις οδηγίες της δικής σας ομάδας.
