Δρ. Πολύζος

Πολυκυστικές Ωοθήκες

Δρ. Παναγιώτης Πολύζος

Δρ. Παναγιώτης Πολύζος

Ο Γυναικολόγος Μαιευτήρας Παναγιώτης Πολύζος δραστηριοποιείται στο Institute of Life και στην Μονάδα Εξωσωματικής Γονιμοποίησης του Μαιευτηρίου Ιασώ.

Πλήρες Βιογραφικό Ιατρού

Το ήξερες ότι μπορεί να ευθύνονται για την τριχοφυία στο πρόσωπο ή ακόμα και για την τριχόπτωση; Ότι μπορεί να προκαλέσουν ανωμαλίες στην περίοδό σου; Ότι μπορεί να ευθύνονται για τα παραπάνω κιλά σου; Για την ακμή; Ο μαιευτήρας χειρουργός γυναικολόγος Πολύζος Παναγιώτης γράφει όλα όσα πρέπει να ξέρεις για αυτό το γυναικολογικό πρόβλημα που μας απασχολεί αρκετά…

Τι είναι οι πολυκυστικές ωοθήκες;

Κατά το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, διαταράσσεται η ισορροπία των ορμονών και δεν συμβαίνει ωοθυλακιορρηξία (ή συμβαίνει σπάνια). Οι ωοθήκες διογκώνονται και γεμίζουν με πολύ μικρές κύστες. Είναι μια κοινή ενδοκρινική διαταραχή των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας και παρουσιάζεται στο 5-10% αυτών.

Παράλληλα θεωρείται μία από τις κύριες αιτίες υπογονιμότητας. Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι μια ορμονική διαταραχή, κοινή μεταξύ των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Οι γυναίκες με PCOS μπορεί να έχουν σπάνια ή παρατεταμένη έμμηνο ρύση ή υπερβολικά αυξημένα επίπεδα ανδρικών ορμονών (ανδρογόνα). Οι ωοθήκες μπορεί να αναπτύξουν πολλές μικρές συλλογές υγρών (θυλάκια) και να μην απελευθερώνουν τακτικά ωάρια.

Η ακριβής αιτία του PCOS είναι άγνωστη. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μαζί με την απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο μακροχρόνιων επιπλοκών όπως ο διαβήτης τύπου 2 και οι καρδιακές παθήσεις.

Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών είναι τυπικά συσχετισμένο με διαταραχές της περιόδου, υπογονιμότητα, παχυσαρκία και δασυτριχισμό.

Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών είναι η πιο συχνή γυναικολογική ενδοκρινολογική διαταραχή. Εμφανίζεται στο 5-10% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας (12-45 ετών).

Συχνά, οι γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών έχουν αδελφή ή μητέρα με παρόμοια συμπτώματα. Η διαγνωστική διερεύνηση περιλαμβάνει προσδιορισμούς των επιπέδων ορισμένων ορμονών στο αίμα, προσδιορισμό γλυκόζης και ινσουλίνης στο αίμα, υπερηχογράφημα (κοιλιακό ή/ και κολπικό), μαγνητική τομογραφία (MRI), λαπαροσκόπηση και βιοψία ωοθηκών.

Ποια τα συμπτώματα στις πολυκυστικές ωοθήκες;

Τα σημεία και τα συμπτώματα του PCOS συχνά αναπτύσσονται γύρω από την πρώτη έμμηνο ρύση κατά την εφηβεία. Μερικές φορές το PCOS αναπτύσσεται αργότερα, για παράδειγμα, έπειτα από σημαντική αύξηση βάρους. Τα σημεία και τα συμπτώματα του PCOS ποικίλλουν.

Η διάγνωση του PCOS γίνεται όταν εμφανίσετε τουλάχιστον δύο από αυτά τα σημάδια:

  1. Ακανόνιστες περιόδους. Οι σπάνιοι, ακανόνιστοι ή παρατεταμένοι εμμηνορρησιακοί κύκλοι είναι το πιο κοινό σημάδι του PCOS. Για παράδειγμα, μπορεί να έχετε λιγότερες από εννέα περιόδους το χρόνο, περισσότερες από 35 ημέρες μεταξύ των περιόδων και ασυνήθιστα βαριές περιόδους.
  2. Περίσσεια ανδρογόνων. Τα αυξημένα επίπεδα των ανδρικών ορμονών μπορεί να οδηγήσουν σε σωματικά σημάδια, όπως υπερβολική τριχοφυΐα στο πρόσωπο και στο σώμα (υπερτρίχωση) και περιστασιακά σοβαρή ακμή και φαλάκρα ανδρικού τύπου.
  3. Πολυκυστικές ωοθήκες. Οι ωοθήκες σας μπορεί να είναι διογκωμένες και με πολλαπλά ωοθυλάκια που περιβάλλουν τα ωάρια. Ως αποτέλεσμα, οι ωοθήκες μπορεί να μην λειτουργούν κανονικά.

Τα σημεία και συμπτώματα PCOS είναι συνήθως πιο σοβαρά εάν είστε παχύσαρκοι. Το σύνδρομο και τα συμπτώματα συχνά αρχίζουν να εμφανίζονται με την εμμηναρχή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το σύνδρομο αναπτύσσεται αργότερα κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας με διάφορα σημάδια και συμπτώματα, που μπορεί να επιδεινωθούν σε συνδυασμό με σημαντική αύξηση του σωματικού βάρους. Κάθε γυναίκα με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών μπορεί να επηρεάζεται διαφορετικά.

Πότε να δείτε γιατρό;

Επισκεφθείτε το γιατρό σας εάν έχετε ανησυχίες σχετικά με την έμμηνο ρύση σας, εάν αντιμετωπίζετε στειρότητα ή εάν έχετε σημάδια περίσσειας ανδρογόνων, όπως υπερτρίχωση, ακμή και φαλάκρα ανδρικού τύπου.

Ποιοι παράγοντες και αίτια ευθύνονται;

Η ακριβής αιτία του PCOS δεν είναι γνωστή. Παράγοντες που μπορεί να παίξουν ρόλο περιλαμβάνουν:

 

  1. Υπερβολική έκκριση ινσουλίνης. Η ινσουλίνη είναι η ορμόνη που παράγεται στο πάγκρεας και επιτρέπει στα κύτταρα να χρησιμοποιούν ζάχαρη, την κύρια πηγή ενέργειας του σώματός σας. Εάν τα κύτταρα σας γίνουν ανθεκτικά στη δράση της ινσουλίνης, τότε τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σας μπορεί να αυξηθούν και το σώμα σας μπορεί να παράγει περισσότερη ινσουλίνη. Η περίσσεια ινσουλίνης μπορεί να αυξήσει την παραγωγή ανδρογόνων, προκαλώντας δυσκολία στην ωορρηξία. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες με PCOS έχουν έναν τύπο φλεγμονής χαμηλού βαθμού που διεγείρει τις πολυκυστικές ωοθήκες να παράγουν ανδρογόνα, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε προβλήματα καρδιάς και αιμοφόρων αγγείων.
  2. Κληρονομικότητα. Η έρευνα δείχνει ότι ορισμένα γονίδια μπορεί να συνδέονται με το PCOS.
  3. Περίσσεια ανδρογόνων. Οι ωοθήκες παράγουν ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα ανδρογόνων, με αποτέλεσμα υπερτρίχωση και ακμή.

Τι προβλήματα μπορεί να προκαλέσουν οι πολυκυστικές ωοθήκες; Ποιες οι επιπλοκές;

Οι επιπλοκές του PCOS μπορεί να περιλαμβάνουν:

 

  • Υπογονιμότητα
  • Διαβήτη κύησης ή υψηλή αρτηριακή πίεση που προκαλείται από εγκυμοσύνη
  • Αποβολή ή πρόωρος τοκετός
  • Μη αλκοολική στεατοηπατίτιδα — μια σοβαρή ηπατική φλεγμονή που προκαλείται από συσσώρευση λίπους στο ήπαρ
  • Μεταβολικό σύνδρομο — ένα σύμπλεγμα καταστάσεων που περιλαμβάνει υψηλή αρτηριακή πίεση, υψηλό σάκχαρο στο αίμα και μη φυσιολογικά επίπεδα χοληστερόλης ή τριγλυκεριδίων που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου
  • Διαβήτη τύπου 2 ή προδιαβήτη
  • Απνοια ύπνου
  • Κατάθλιψη, άγχος και διατροφικές διαταραχές
  • Μη φυσιολογική αιμορραγία της μήτρας
  • Καρκίνο του ενδομητρίου

 

Η παχυσαρκία σχετίζεται με PCOS και μπορεί να επιδεινώσει τις επιπλοκές της διαταραχής.

Πως γίνεται η εξέταση και πως η διάγνωση στις πολυκυστικές ωοθήκες;

Δεν υπάρχει τεστ για την οριστική διάγνωση PCOS. Ο γιατρός σας είναι πιθανό να ξεκινήσει με μια συζήτηση του ιατρικού σας ιστορικού, συμπεριλαμβανομένων των περιόδων εμμήνου ρύσεως και των αλλαγών βάρους. Μια φυσική εξέταση θα περιλαμβάνει έλεγχο για σημάδια υπερβολικής τριχοφυΐας, αντίσταση στην ινσουλίνη και ακμή.

Ο γιατρός σας μπορεί στη συνέχεια να συστήσει:

Εξετάσεις αίματος

Το αίμα σας μπορεί να αναλυθεί για να μετρηθούν τα επίπεδα ορμονών. Αυτή η δοκιμή μπορεί να αποκλείσει πιθανές αιτίες ανωμαλιών της εμμήνου ρύσεως ή περίσσειας ανδρογόνων που μιμείται το PCOS. Μπορεί να κάνετε πρόσθετη εξέταση αίματος για τη μέτρηση της ανοχής στη γλυκόζη και των επιπέδων χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων νηστείας.

Υπερηχογράφημα

Ο γιατρός σας ελέγχει την εμφάνιση των ωοθηκών σας και το πάχος του ενδομητρίου της μήτρας σας με διακολπικό υπερηχογράφημα.

Εάν υπάρχει διάγνωση PCOS, ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει πρόσθετες εξετάσεις για επιπλοκές. Αυτές οι εξετάσεις μπορούν να περιλαμβάνουν:

  • Περιοδικοί έλεγχοι της αρτηριακής πίεσης, της ανοχής στη γλυκόζη και των επιπέδων χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων
  • Έλεγχος για κατάθλιψη και άγχος
  • Έλεγχος για αποφρακτική άπνοια ύπνου

Υπάρχει θεραπεία; Και αν ναι, ποια;

Η θεραπεία του PCOS εστιάζεται στην αντιμετώπιση των επιμέρους παραμέτρων, όπως η τριχοφυία, ακμή, παχυσαρκία, υπογονιμότητα. Καταρχάς, είναι σημαντική η απώλεια βάρους μέσω δίαιτας σε συνδυασμό με μέτρια άσκηση. Ακόμη και μια μέτρια μείωση του βάρους της γυναίκας ( π.χ 5%), θα μπορούσε να βελτιώσει την κατάστασή της.

Το σίγουρο είναι ότι πρέπει να απευθυνθείς στο γυναικολόγο σου για τις ανάλογες εξετάσεις και φυσικά για την ανάλογη αγωγή.

Ποιος ο ρόλος της διατροφής στις πολυκυστικές ωοθήκες;

Οι γυναίκες με PCOS συνιστάται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές στις διατροφικές τους συνήθειες. Πολλές φορές κρίνεται απαραίτητη και η συνδρομή ειδικού διαιτολόγου. Η τακτική άσκηση καταπολεμά την αντίσταση στην ινσουλίνη, βοηθά στη μείωση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα και βοηθά στη διατήρηση του σωματικού βάρους της γυναίκας υπό έλεγχο. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, μαζί με την απώλεια βάρους, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για σοβαρές μακροχρόνιες επιπλοκές, όπως η καρδιακή νόσος και ο σακχαρώδης διαβήτης, και βοηθά τις γυναίκες σε περιπτώσεις υπογονιμότητας να μείνουν έγκυες κατά 90% (όταν βέβαια δεν υπάρχουν άλλοι παράγοντες).

Αλλαγές τρόπου ζωής

Ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει απώλεια βάρους σε περίπτωση παχυσαρκίας, μέσω μιας δίαιτας χαμηλών θερμίδων σε συνδυασμό με μέτρια άσκηση. Ακόμη και μια μέτρια μείωση του βάρους σας – για παράδειγμα, η απώλεια 5 τοις εκατό του σωματικού σας βάρους – μπορεί να βελτιώσει την κατάστασή σας.

Η απώλεια βάρους μπορεί επίσης να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων που συνιστά ο γιατρός σας για το PCOS και μπορεί να βοηθήσει στην υπογονιμότητα.

Φάρμακα

Για να ρυθμίσετε τον εμμηνορροϊκό σας κύκλο, ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει:

  • Συνδυαστικά αντισυλληπτικά χάπια. Τα χάπια που περιέχουν οιστρογόνα και προγεστίνη μειώνουν την παραγωγή ανδρογόνων και ρυθμίζουν τα οιστρογόνα. Η ρύθμιση των ορμονών σας μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου του ενδομητρίου και να διορθώσει την ανώμαλη αιμορραγία, την υπερβολική τριχοφυΐα και την ακμή. Αντί για χάπια, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα δερματικό έμπλαστρο ή κολπικό δακτύλιο που περιέχει συνδυασμό οιστρογόνων και προγεστίνης.
  • Θεραπεία με προγεστίνη. Η λήψη προγεστίνης για 10 έως 14 ημέρες κάθε έναν έως δύο μήνες μπορεί να ρυθμίσει τις περιόδους σας και να προστατεύσει από τον καρκίνο του ενδομητρίου. Η θεραπεία με προγεστίνη δεν βελτιώνει τα επίπεδα ανδρογόνων και δεν θα αποτρέψει την εγκυμοσύνη. Το μίνι χάπι μόνο με προγεστίνη ή η ενδομήτρια συσκευή που περιέχει προγεστίνη είναι μια καλύτερη επιλογή εάν επιθυμείτε επίσης να αποφύγετε την εγκυμοσύνη.

Για να σας βοηθήσει να έχετε ωορρηξία, ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει:

  • Κλομιφαίνη. Αυτό το από του στόματος φάρμακο κατά των οιστρογόνων λαμβάνεται κατά το πρώτο μέρος του εμμηνορρησιακού σας κύκλου.
  • Λετροζόλη (Femara). Αυτή η θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού μπορεί να λειτουργήσει για την τόνωση των ωοθηκών.
  • Μετφορμίνη. Αυτό το από του στόματος φάρμακο για τον διαβήτη τύπου 2 βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και μειώνει τα επίπεδα ινσουλίνης. Εάν δεν μείνετε έγκυος χρησιμοποιώντας κλομιφαίνη, ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει την προσθήκη μετφορμίνης. Εάν έχετε προδιαβήτη, η μετφορμίνη μπορεί επίσης να επιβραδύνει την εξέλιξη σε διαβήτη τύπου 2 και να βοηθήσει στην απώλεια βάρους.
  • Γοναδοτροπίνες. Αυτά τα ορμονικά φάρμακα χορηγούνται με ένεση.

Για να μειώσετε την υπερβολική τριχοφυΐα, ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει:

  • Αντισυλληπτικά χάπια. Αυτά τα χάπια μειώνουν την παραγωγή ανδρογόνων που μπορεί να προκαλέσει υπερβολική τριχοφυΐα.
  • Σπιρονολακτόνη (Aldactone). Αυτό το φάρμακο εμποδίζει τις επιδράσεις των ανδρογόνων στο δέρμα. Η σπιρονολακτόνη μπορεί να προκαλέσει γενετικές ανωμαλίες, επομένως απαιτείται αποτελεσματική αντισύλληψη κατά τη λήψη αυτού του φαρμάκου. Δεν συνιστάται εάν είστε έγκυος ή σχεδιάζετε να μείνετε έγκυος.
  • Εφλορνιθίνη (Vaniqa). Αυτή η κρέμα μπορεί να επιβραδύνει την τριχοφυΐα του προσώπου στις γυναίκες.
  • Ηλεκτρόλυση. Μια μικροσκοπική βελόνα εισάγεται σε κάθε θύλακα της τρίχας. Η βελόνα εκπέμπει έναν παλμό ηλεκτρικού ρεύματος για να βλάψει και τελικά να καταστρέψει το ωοθυλάκιο. Μπορεί να χρειαστείτε πολλές θεραπείες.

Για να μειώσετε τις επιπτώσεις του PCOS, προσπαθήστε να:

Διατηρήστε ένα υγιές βάρος. Η απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει τα επίπεδα ινσουλίνης και ανδρογόνων και μπορεί να αποκαταστήσει την ωορρηξία. Ρωτήστε το γιατρό σας σχετικά με ένα πρόγραμμα ελέγχου βάρους και συναντηθείτε τακτικά με έναν διαιτολόγο για βοήθεια στην επίτευξη των στόχων απώλειας βάρους.

Περιορίστε τους υδατάνθρακες. Οι δίαιτες χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και υψηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα ινσουλίνης. Ρωτήστε το γιατρό σας για μια δίαιτα χαμηλή σε υδατάνθρακες εάν έχετε PCOS. Επιλέξτε σύνθετους υδατάνθρακες, οι οποίοι ανεβάζουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σας πιο αργά.

Να είσαι δραστήρια. Η άσκηση βοηθά στη μείωση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Εάν έχετε PCOS, η αύξηση της καθημερινής σας δραστηριότητας και η συμμετοχή σε ένα τακτικό πρόγραμμα άσκησης μπορεί να θεραπεύσει ή ακόμα και να αποτρέψει την αντίσταση στην ινσουλίνη και να σας βοηθήσει να διατηρήσετε το βάρος σας υπό έλεγχο και να αποφύγετε την ανάπτυξη διαβήτη.

Πολυκυστικές Ωοθήκες και Εγκυμοσύνη

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών αυξάνει σίγουρα τις πιθανότητες για κίνδυνο σε ορισμένες περιπτώσεις κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ορισμένες από αυτές θα μπορούσε να είναι οι αυτόματες αποβολές, ο πρόωρος τοκετός, ο διαβήτης κύησης και γενικότερα ένας δύσκολος τοκετός. Ωστόσο, αυτό δεν είναι πάντα ο κανόνας και καλό είναι πριν να έχετε συμβουλευτεί τον γυναικολόγο σας, ο οποίος και θα εξετάσει αναλυτικά την περίπτωση σας και θα σας προτείνει την καλύτερη δυνατή λύση.

Πως επηρεάζει την ψυχολογία;

Οι γυναίκες που έχουν πολυκυστικές ωοθήκες έχουν μεγάλη πιθανότητα να εμφανίσουν κάποια στιγμή ψυχικές διαταραχές σύμφωνα με μελέτες που έχουν γίνει. Έτσι, σύμφωνα με τις μελέτες οι πολυκυστικές ωοθήκες επιβαρύνουν την ψυχική υγεία και μάλιστα επηρεάζει το 5% με 10% του παγκόσμιου πληθυσμού. Αντίστοιχα φαινόμενα ισχύουν και για τα παιδιά που γεννιούνται από μητέρες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών που μπορεί να έχουν διαταραχές απόσπασης προσοχής ή υπερκινητικότητας.

Μπορώ να κάνω παιδιά; Επηρεάζουν την γονιμότητα;

Εφόσον γίνει υπερηχογράφημα και διαγνωστείτε με πολυκυστικές ωοθήκες αυτό δεν σημαίνει ότι θα έχετε οπωσδήποτε διαταραχές στην γονιμότητα. Το σύνδρομο όμως των πολυκυστικών ωοθηκών επηρεάζει την γονιμότητα και μπορεί να επηρεάσει και την ποιότητα των ωαρίων.

 

Ωστόσο, καλό είναι να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας που και θα σας εξηγήσει καλύτερα την κατάσταση. Το μόνο σίγουρο είναι ότι μπορείτε να μείνετε έγκυος χωρίς να προχωρήσετε σε κάποια ειδική θεραπεία. Η ηλικία είναι σίγουρα ένας σημαντικός παράγοντας ο οποίος σίγουρα θα επηρεαστεί βάση του ιστορικού σας και το πόσο σοβαρό είναι το σύνδρομο.

Τι εξετάσεις χρειάζεται; Πρέπει να κάνω κάποιο υπερηχογράφημα;

Για να γίνει σωστή διάγνωση πρέπει πρώτα να γίνουν οι απαραίτητες εξετάσεις έτσι ώστε να είμαστε σίγουροι ότι η συγκεκριμένη γυναίκα έχει σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Έτσι, γίνεται μια σειρά από ορμονολογικές εξετάσεις καθώς επίσης και υπερηχογράφημα στο οποίο αναμένουμε να βρούμε μη φυσιολογικά θυλάκια αλλά και διάφορα άλλα προβλήματα στις ωοθήκες και στην μήτρα.

Διαβάστε Επίσης

Περίοδος & Διακοπές

Πως να “καθυστερήσετε” την περίοδο σας λόγω των διακοπών; Έχετε κανονίσει τις καλοκαιρινές σας διακοπές, όμως τις ημέρες εκείνες πιθανότατα θα έρθει και η περίοδός

Περισσότερα »

Παιδιά & Εξωσωματική

Τα παιδιά της εξωσωματικής γονιμοποίησης διαφέρουν; Πολλά ζευγάρια ανησυχούν αν τα μωρά που προέρχονται από την μέθοδο της εξωσωματικής γονιμοποίησης διαφέρουν από άλλα μωρά ή

Περισσότερα »

Ζευγάρι & Γονιμότητα

Η απόφαση για τη δημιουργία οικογένειας φέρνει αυτομάτως στο μυαλό του ζευγαριού το πόσο γόνιμο είναι και πόσο γρήγορα θα μπορέσει με φυσικές επαφές να

Περισσότερα »

Μίλησαν για τον γιατρό

Επικοινωνία Εδώ!